Eind van het jaar. Tijd van bezinning over zowel wat achter ons ligt als wat komen gaat. Tijd van de goede wensen voor de Kerst en het nieuwe  jaar. Veel kwamen er al bij me binnen. Vaak indringende wensen met gevoel voor mijn aparte situatie van dit jaar. Zeker op deze dag dat we elkaar 41 jaar geleden beloofden trouw te blijven in “goede en kwade dagen”.  Verdriet en dankbaarheid gaan bij mij nu meer dan ooit in het afgelopen jaar hand in hand: verdriet om zonder haar verder te moeten leven, dankbaarheid dat we elkaar vast hebben kunnen houden tot het laatste toe. Voor mij daarom ook reden om de vele vrienden, die ik in de loop van dit jaar gesproken heb, te danken voor het geduld en de warmte waarmee ze mij hebben willen aanhoren als ik hen sprak over “onze goede en kwade dagen”. Onvoorstelbaar hoe ik door hen nog steeds geholpen word de draad van het leven weer op te nemen. Van mijn kant wil ik daarom mijn familie en vrienden die mij zo dierbaar zijn het allerbeste toewensen: een warme Kerst en een goed 2012.

Over mijn leven van alledag kan ik redelijk kort zijn. Daar gebeuren geen schokkende dingen. Het dagelijks huishouden marcheert best. Ik vervuil niet, was en strijk en eet regelmatig en goed. Af en toe bij vrienden, met de contraprestatie die ik daarna graag lever. Ik vertelde Michiel (de ontwerper van onze keuken) deze week nog, dat ik het laatste jaar de keuken pas echt ben gaan waarderen. Ik kan daar mijn creativiteit goed in kwijt. Bijvoorbeeld  voor de Kerst met gasten aan tafel en Nieuwjaar, wanneer Michiel met Nathalie, Sem en Noah en Suzanne met Johan en Jules komen. Ook voor hen is het een zwaar jaar geweest met nog extra tegenslagen, waarmee zij moesten zien om te gaan. Ik heb bewondering voor de manier waarop ze dat doen. En wat hadden Alice en ik graag samen van onze kleinkinderen genoten!

    

   

In de volkstuin zijn de laatste werkzaamheden om me terug te trekken op het stuk tuin, waarop ik al sinds 1980 tuinier, nu ook achter de rug. Broer Wim heeft me fantastisch geholpen met het verplaatsen van de klimrekken voor de Lathyrus en het verplanten van rode bes, zwarte bes, kruisbes, frambozen, rabarber en aardbeien. Onvermeld mag zeker niet worden dat intussen Hanny de ramen een grote beurt gegeven had!

Ik wil je niet onthouden dat het “hulpsinterklazendom”mij ook dit jaar bij de Scouting in Halsteren voor de 11e keer een leuke maar alleszins vermoeiende dag heeft bezorgd. Het is een te leuke ervaring om achterwege te laten in dit blog.

     

Het einde van het jaar brengt voor me ook altijd activiteiten met zich mee in het Halsterens Mannenkoor. Sinds 1978 ben ik daar lid van. De laatste jaren weliswaar met dalend succes. Mijn stem heeft me in de loop van de laatste jaren van 1^ste tenor, via de 2^e tenorpartij bij de bassen doen belanden. Dat is nu eenmaal mijn lot van een oudere zanger geweest. En dat zijn we intussen zowat allemaal in het koor. Doordat naast de kwaliteit van de mannenstemmen, ook nog het aantal leden duidelijk achteruit ging zonder uitbreiding van jonge aanwas, is nu het besluit gevallen om het koor op te heffen. Van de 64 ½ jaar van haar bestaan heb ik er 33 jaar deel van kunnen uitmaken. Ik heb er veel zingplezier aan beleefd, maar dat zakte helaas de laatste jaren. Het is goed geweest!

    

Nu terug naar de Kerstwensen: of de oorsprong van het Kerstfeest, het Christuskind in een kribbe, je nu wel of niet inspireert, moet ieder zelf weten. Ik hoop dat iets van de inspiratie van deze unieke mens: oog voor het kleine, het breekbare, liefde en vriendschap je deel mag zijn. Dat wens ik je toe in 2012 samen met een goede gezondheid.

Vanaf februari 2008 schrijf ik voor familie en een alsmaar groter geworden kring van vrienden mijn weblog, waarin ik in overpeinzingen en foto’s een beeld gaf van wat Alice en mij in het leven van alledag bezig hield. Vanaf november 2009 hebben wij in het blog met jullie gedeeld wat ons aan “zuur en zoet” sindsdien overkomen is. De laatste update van het blog over die periode is nu al weer bijna 2 maanden oud. Veel lezers hebben me laten horen goed begrepen te hebben dat voor Michiel, Suzanne en mij de verstrooiing van de as van Alice in Saint Clair bij ons een goed gevoel heeft achtergelaten. Maar nu gaat ons leven weer verder: getekend door wat ons overkwam, maar niet terneer geslagen. Ik wil de oude draad van het blog weer opnemen. Daarom nu maar een verslag – zeker niet compleet –  hoe het me vergaat.

Vanuit de stilte van de Richard Holstraat kan ik je melden dat het “huishouden doen” me goed afgaat.  Gewoon van ‘s morgens tot ’s avonds van alles en nog wat doen. Verzinnen wat er gegeten wordt als ik tenminste niet ergens te eten ben gevraagd (en dat gebeurt  onder de voorwaarde van mijn kant dat er voor de tegenprestatie ook bij mij gegeten wordt, en dat gebeurt ook!) Recepten
zoeken en uitproberen. Het regelmatig onderhoud van het huis gaat me best af. Ik zag altijd al meer ongerechtigheden in huis dan Alice, die me dan pesterig ”Miep Kraak” noemde. Wassen, strijken enz. is ook geen probleem. Wekelijkse huishoudelijke hulp wil ik niet. Kortom ik heb mijn ritme als huisman best gevonden.

Een apart hoofdstuk zijn de “tuinen”! Alice vond dat ik in de volkstuin meer bloemen dan groente had en regelde als secretaris van de Bommesee voor zichzelf (nou ja, denk aan alle werk voor mij!) een heel stuk erbij om aardappelen, bessen en ander eetbaars te hebben van eigen bodem. Dat ging me dit jaar wel opbreken. Vanaf januari had ik al een stuk afgestoten en nu stoot ik januari a.s. weer een stuk af, zodat ik me weer kan terugtrekken op de 175 m2 met kasje, die ik al vanaf januari 1980 huur. Gaandeweg moest daar echter veel voor gereorganiseerd worden. Voor een groot aantal vaste planten moest thuis in mijn tuin ruimte worden gemaakt, inclusief een gondige verbetering van de grond die gewoon “klapzand” is . Daarvoor kruide ik 4 kruiwagens met stalmest 500 meter van volkstuin naar huis!!!  Helemaal klaar met de verhuizing van struiken en planten van Alice naar mijn stukje volkstuin ben ik overigens nog niet. Vermeld mag zeker worden dat ter voorbereiding van deze hele operatie broer Wim grandioos heeft geholpen met spitwerk en afvoer van een karrevracht afval naar de plaatselijke vuilstort.

     

Ik zwijg maar over mijn “vrijwilligerswerk” voor een drietal zorginstellingen waar ik ten behoeve van klachtenbehandeling ook  mijn grijze hersencellen op niveau kan houden! En het houdt me ook van de straat. Over een maand kan ik me als handlanger van Sint Nicolaas ook weer uitleven! Uitdrukkelijk wil ik noemen het onderhouden van de nodige vriendencontacten vlakbij en verder weg. Die verbreken niet alleen de stilte, maar houden me vooral betrokken bij het wel en wee van zovelen die me lief zijn. Last but not least nemen natuurlijk de kinderen en kleinkinderen een aparte plaats in. Zo vierden we zondag jl. we met z´n allen heel gezellig de 40^ste verjaardag van Michiel. Dat raakte me dit jaar wel heel erg diep!

 

Zo gaat mijn leven verder, maar stil is het vaak wel in huis. Ter afsluiting een tekst van Diettrich Bonhoeffer, die me de laatste weken bijzonder heeft aangesproken. Ik kreeg hem in handen van een tante van zwager Peter.  Zij stuurde die recent rond na het overlijden van haar man: “Afscheid nemen is  moeizaam de draden losmaken en uit het spinrag der belevenissen loskomen en  achterlaten en niet kunnen vergeten”.

En Alice zou ook nog zeggen: “Zoek vooral de gouden  randjes om je aan op te trekken”. En dat werkt!

Precies een half jaar na de afscheidsdienst en crematie van Alice was ik op 26 augustus met Michiel en Suzanne, Johan en Jules in Sant Clair (Le Lavandou). Alice en ik waren er 34 jaar geleden voor de eerste keer. Met de kinderen waren we daar tot ze niet meer mee mochten of wilden, altijd kamperend met de caravan. Na  2 jaar elders de Middellandse zee gezocht te hebben was Saint Clair jaarlijks de plaats om er te genieten: van elkaar, van zon, zee en strand en met de vele Franse, Engelse, Zwitserse en Nederlandse vrienden, die we er hebben leren kennen.

De reis nu erheen was een geweldige ervaring. Suzanne voor de eerste keer met onze caravan ruim 1300 km afgezakt; Michiel en ik riant in 2 uur van Rotterdam naar Hyères gevlogen.

Overigens kan en wil  ik niet onvermeld laten wat Suzanne onderweg er heen overkwam. Vanuit Tilburg bereikte haar het vreselijke bericht dat haar directeur van het Poppodium 013, Guus van Hove, met zijn vriendin Helena in het Joshua Tree Park in de USA om het leven was gekomen. Het verlies van haar collega, in wie ze een grenzeloos vertrouwen had en die ook vertrouwen in haar had, overschaduwde ons verblijf in Saint Clair. In de enkele gesprekken die ik met hem voerde, heb ik hem leren kennen als een origineel en gedreven manager, die op een directe en hartelijke manier met mensen omging. Onder deze omstandigheden was het goed om daar samen te zijn en Suzanne tot steun te zijn.

Suzanne’s  idee was het om de as van Alice daar te gaan verstrooien. Het is een gebeurtenis geworden om nooit te vergeten. Niet zozeer om het loslaten van haar stoffelijke resten. Maar vooral om het symbool: de herinnering aan haar hebben we blijvend verbonden aan de baai van Saint Clair, die voor ons zo geliefd was geworden. Onze vakanties hebben ons daar zoveel  (levens)vitamine gegeven. Zo hebben we er samen een goed gevoel over wat we daar gedaan hebben.

De foto’s van onze tocht over het water, waarvoor Patrick Martini, de campingeigenaar, met zijn boot ons behulpzaam was, laten zien dat het voor ons geen trieste happening was.

 

Na afloop zijn we aan de  boulevard langs het strand heerlijk mosselen gaan eten met een feestelijke ijs toe. Alice zou het niet anders gewild hebben. Een kostbare dag staat zo gegrift in de harten van ons allen.

Uiteraard hebben we er genoten van de zon die het water een aangename temperatuur gaf. Voor Johan waren de vissen bij de rotsen niet zo gretig, maar met z’n allen genoten we ervan hoe Jules zijn lol niet op kon met zo’n enorme zandbak en zoveel
lekker water, waarin hij zich duidelijk thuis voelde. De foto’s liegen er niet om!

     

         

    

Michiel kwam er voor het eerst na 20 jaar weer terug. Suzanne was er, ook tijdens ons verblijf, enkele keren met Johan geweest in een van de studio’s van de campingeigenaar, waar eerder ook Ma Bakker, de moeder van Alice een aantal dagen verbleef, wanneer wij er kampeerden. Nu verbleef ik er een week met Michiel die na 3 dagen weer naar huis ging. Omdat Suzanne enkele dagen eerder dan gepland naar Tilburg terugkeerde, was ik er enkele dagen alleen. Het gaf mij de gelegenheid om met zoveel bekenden daar te spreken, die ieder op hun eigen manier Alice hadden leren kennen en ervaren. Hartelijk was dat.  Ik heb in ieder geval ontdekt dat ook voor mij alleen het daar een goede plek is om er zeker voor een week terug te keren. In 7 uur tijd was ik met bus, vliegtuig, bus en trein via Hyères en Rotterdam weer terug in Bergen op Zoom. Hier moet het leven wel weer doorgaan. Zoals Alice tegen alle ziekte en verdriet in mij dat heeft voorgeleefd, moet het ook voor mij mogelijk zijn. Ik geloof daarin en het lukt me aardig, zij het met vallen en opstaan. Ik prijs me gelukkig met Michiel en Nathalie, Suzanne en Johan en onze kleinkinderen Sem, Noah en Jules. Het afgelopen half jaar heb ik veel intense gesprekken gevoerd met buren, familie en vrienden over wie Alice voor mij was en over mezelf. Ik dank ieder voor de warmte waarmee ik daarbij omgeven werd en wordt!

Daags na mijn thuiskomst waren we met z´n allen in Kaatsheuvel waar Nathalie een heerlijke BBQ had voorbereid. We konden terugkijken op een geslaagde missie.

Het jaarlijkse circus van de Tour de France draait weer op volle toeren. Het had altijd de warme belangstelling van Alice en mij. Dat is vooral begonnen vanwege de prachtige beelden van het zeer gevarieerde Franse landschap, die ons telkens weer nieuwe ideeën opleverden voor een andere route naar Saint Clair bij Le Lavandou, onze vakantieplek sinds 1977. Gaandeweg kregen we zeker ook bewondering voor de vaak gigantische verrichtingen van de renners. Meestal is het zwaar afzien om een col te bedwingen of de finish te halen. En dan kan het ook nog eens gepaard gaan met de meest uiteenlopende weersomstandigheden. Over het vallen en weer opstaan praat ik dan nog niet eens. Over doping zwijg ik  maar.

De grote Michelin-atlas lag dan 3 weken open op de bank tegenover de TV, zodat Alice gedetailleerd kon volgen waar de Tour zich bevond. Een overzicht van de samenstelling van de diverse ploegen completeerde dat. Zo werden we niet alleen francofielen door 40 jaar vakantie in Frankrijk, maar ook door ons jaarlijks volgen van 3 weken Tour de France. Langs allerlei mooie plekken en routes zijn we zo sinds de kinderen niet meer meegingen naar Saint Clair gegaan. En daarom zeg ik nu: Vive le Tour.

Ook dit jaar zeg ik het, nu ik me met Michiel en Suzanne voorbereid op wel een heel bijzondere tour door Frankrijk: Suzanne met Johan en Jules in de caravan en Michiel en ik door de lucht. Afgelopen vrijdag waren Suzanne en ik met de urn van Alice op het Frans consulaat  in Amsterdam. Dat is gehuisvest in het Maison Descartes. Een van binnen wat smorsig gebouw, waar we overigens door een allerhartelijkste medewerkster werden ontvangen. Daar is de urn voorzien van een lint in de Franse kleuren en verzegeld met een lakzegel, waarin de Franse Marianne is afgedrukt. Ik beschouw het als een onderscheiding voor haar 40 jaar trouw aan “la douce France”.

Eind augustus brengen we de urn voor de verstrooiing naar Saint Clair. Uit de vele reacties die ik hierover ontving, blijkt dat iedereen goed begrepen heeft, hoe belangrijk die plek voor ons is. Ook daar voelden we ons echt thuis. De levendige herinnering aan haar laat ons hier niet los, waar we ook zijn. Haar stoffelijke resten laten we daar, in de baai van Saint Clair.

PS: op verzoek van het Familiehuis Daniel den Hoed heb ik me laten intervieuwen. Het resultaat kun je lezen op hun website http://www.familiehuis.nl/?Id=N,258

Afgelopen week hebben 2 activiteiten op het gebied van kankerbestrijding mij diep geraakt: het was energie die omgezet werd in geld voor het goede doel!

4400 Nederlandse fietsers beklommen samen op 9 juni ongeveer 17000 keer de Alpe d’Huez  in Frankrijk. Ze werden daarvoor zodanig  gesponsord dat een bedrag van ruim 20 miljoen euro ten behoeve van KWF- Kankerbestrijding beschikbaar is gekomen.

In het Pinksterweekend van 13 en 14 juni passeerden 275 teams van lopers, fietsers en begeleiders West Brabant.  De Roparun (oorspronkelijk van Rotterdam naar Parijs) werd dit jaar voor de 20^ste keer gelopen. Sinds 2003 in omgekeerde vorm van Parijs naar Rotterdam. Een Roparunteam bestaat uit maximaal acht lopers die ieder gemiddeld ongeveer 65 kilometer lopen. Daarnaast bestaat een team uit minimaal twee fietsers en een aantal mensen in de begeleiding (chauffeurs, verzorgers, cateraars en wegkapiteins). Teams zijn zelf verantwoordelijk voor de invulling van deze taken en gemiddeld bestaat een team uit 25 personen. Ook hier was sprake van een grandioze sportieve prestatie om via sponsoring geld te verzamelen voor de bestrijding van kanker. De opbrengst schijnt tegen de 5 miljoen euro te lopen.

In de landelijke media van Radio, TV en dagbladen werd van beide sportieve acties uitvoerig verslag gedaan. In alle berichtgeving was hoorbaar hoe deze duizenden mensen – lopend, fietsend of applaudisserend aan de kant van de weg – betrokken waren bij familieleden of vrienden die gebukt gaan of gingen onder de vreselijke kankerziekte.

Zo kort na het overlijden van Alice hebben de Alpe d’Huzes en de Roparun me dit jaar bijzonder geraakt. Voor mij is het aanleiding om in mijn blog nog eens de schijnwerper op dit soort activiteiten te richten. Tegen alle regeringsbezuiniging van de zorg in kan niet genoeg gedaan worden om de strijd tegen volksvijand nr. 1 fors aan te zetten.

Na alle positieve aandacht die ik zelf ondervonden heb om het verlies van Alice, wil ik de lezers van dit blog daarbij ook nog een keer wijzen op de geweldige mensen die dag na dag hun strijd aanbinden in hun werk van onderzoek, behandeling en verpleging van patiënten met deze vreselijke ziekte. Ik heb ze 16 maanden goed leren kennen: onze huisarts, de oncologen, de baliemedewerkers en de verpleegkundigen van Daniel de Hoed bij de chemotherapie en op de verpleegafdeling; ook de verzorgsters van de Thuiszorg van TanteLouise-Vivensis, 3 keer per dag een half jaar lang. Ik wil ze allen nog eens noemen in grote bewondering en dankbaarheid. Chapeau en bloemen voor hen!

Ik wil je in deze update van het blog ook deelgenoot maken over de manier waarop Michiel, Suzanne en ik het afscheidsritueel van Alice willen afronden. Zij had daar zelf geen concrete wensen in. Het enige wat ze daarover gezegd heeft was wel typisch in haar stijl: “Ik wil niet in Bergse grond gevonden worden! “ Daar moesten we het mee doen. En we zijn eruit. Eind augustus gaat Suzanne met Johan en Jules met de caravan naar Le Lavandou / Saint Clair, waar we vanaf 1977 met een enkele onderbreking jaarlijks geweldige vakantie-ervaringen hebben opgebouwd. We waren daar thuis. Michiel en ik vliegen erheen (Toulon/Hyeres). Ik blijf er een week. Daar zullen we de as van Alice gaan verstrooien in de baai van St. Clair en zal ze rusten in vrede.   

En zij die zich afvragen hoe het met mij gaat: afgezien van de stilte in huis, gaat het redelijk. Ik mag me gelukkig prijzen met lieve kinderen en vrienden. Schroom niet om me te bellen of binnen te vallen (of uiteraard een afspraak te maken). Hoewel ik moet leren om alleen te zijn, vind ik het fijn om mensen om me heen te hebben die me lief zijn.

Je leest het goed , de datum van vandaag 50 jaar geleden. Voor mij een belangrijke dag in mijn leven: ik noem het maar het begin van mijn “openbare leven”. Het was de dag van mijn priesterwijding, afsluiting van een weg daar naar toe van 7 jaar opleiding en vorming.  Met een indrukwekkend ritueel – want dat kunnen ze in de RK-Kerk – is het begin gemarkeerd van een leven dat dienst moest worden aan die Kerk en aan mensen. In de overvolle Bredase kathedraal (intussen afgebroken) galmde over de op de grond liggende wijdelingen een lange litanie van aanroepingen naar al Gods heiligen, waarna de handoplegging van bisschop Baeten mij een “eeuwigdurend merkteken” meegaf om het een leven lang vol te houden. Beoordeel zelf in de foto de dramatiek van die gebeurtenis.

De dienst aan de Kerk heeft het maar 8 ½ jaar volgehouden. Overigens met veel plezier en effect, maar gaandeweg bleek ik de eenzaamheid waar het mee gepaard ging niet te kunnen verdragen. Ik moet er bij bekennen dat ik steeds meer vervreemd raakte van de Kerk van Rome inclusief haar greep op haar Nederlandse afdeling. De dienst aan mensen is echter nooit opgehouden. Ik heb me in al mijn werkkringen – en wat ik er omheen kon doen – altijd als een vis in het water gevoeld.

Ik heb me daarom ook nooit geschaamd voor de gebeurtenis van nu 50 jaar geleden. Het is als het ware een basisritueel geweest en gebleven voor wat in mijn leven lang altijd door is gegaan: er zijn voor mensen. Het gelukkigst van al ben ik met het feit dat Alice en ik elkaar hebben leren kennen en liefhebben.   

Juist nu ik nog lang niet bekomen ben van het verlies van Alice waarmee ik 40 jaar veel lief, maar ook leed, intens heb leren delen, voel ik me toch een gelukkig mens. Meer dan ooit heb ik de afgelopen maanden in ziekte en dood van Alice ook Michiel en Suzanne leren kennen en ervaren. In één adem noem ik daarbij ook met trots Nathalie en Johan. In het voetspoor van Alice helpen ze me samen mijn leven verder te leven.  Geweldig is het om daarbij ook te kunnen genieten van  kleinkinderen: Sem en Noah die deze weken net 9 en 6 jaar worden en Jules, die met zijn 2 ½ jaar een echt jongetje aan het worden is.

Ik ben tenslotte dankbaar mijn leven lang zoveel lieve mensen om me heen gehad te hebben met wie ik kan delen wat me bezig heeft gehouden in al die jaren, in de 40 jaar met Alice en vooral in de laatste jaren van ons samen.

Dit alles wilde ik op 27 mei met de lezers van het blog delen. Veel liefs van mij.

En dat moest ook, prentte Alice mij in. “Ga vooral na mijn dood niet bij de pakken neerzitten. En herneem je leven zoals je dat tot nu toe geleefd hebt.” Ruim 2 maanden zijn nu verstreken sinds zij mij en de kinderen ontvallen is. De wijze waarop we met familie en vrienden afscheid van haar genomen hebben heeft ons heel goed de eerste steun gegeven om de weg zonder haar voort te zetten. Gaandeweg moet ik nu echter zelf de motor zijn om, geïnspireerd door de moed waarmee zij tegen alle verdriet in haar laatste levensperiode vorm heeft gegeven, mijn leven  zonder haar voort te zetten. 

Mijn verblijf van een week bij Noud en Peter op Madeira heeft me goed gedaan. Hun gastvrije ontvangst in hun prachtige huis heeft me vooral rust gegeven. Ik heb weer eens kunnen genieten: van hen en hun vrienden, van het geweldige mooie weer, van de prachtige uitzichten op de oceaan en op het rotsachtige maar ook bloemrijke eiland. 

Voor meer  informatie over hun huis zie: www.thuisopmadeira.nl  

Boeiend was voor mij vooral een heerlijke wandeling met Noud door het wisselende landschap langs een levada in hun buurt, die deel uitmaakt van het irrigatienetwerk van Madeira. Uniek was o.a. een bezoek aan het Parque Desportivo onder de startbaan van het vliegveld. De verlenging in 2000 van deze baan, op pilaren de oceaan in, leidde tot een fascinerende ruimte voor allerlei kleine recreatievelden.

        

   

 De terugvlucht samen met Noud en Peter ging langs Porto, waar we drie dagen verbleven. Het  heeft me kennis laten maken met die prachtige stad aan de Douro, die we van vroeg tot laat, te voet maar ook per tram, metro of bus van laag tot hoog doorkruist hebben. Dat ‘vroege’ slaat dan vooral op mij, die altijd al weg was van een stad die wakker wordt. Een ontdekking was in Porto vooral het grote marktgebouw vlak bij ons hotel met mensen die bezig waren met de uitstalling van fruit, groenten, bloemen, vlees en vis van allerlei soort. Ik keek mijn ogen uit. Foto’s spreken voor zich.

Thuis was het wel weer wennen aan het alleen zijn in ons huis. Maar ook hier gaat het gaandeweg beter. De plek, waar Alice en ik 32 jaren samenleefden en zij daar een stempel heeft gedrukt op ons interieur, kon mijn oog weer bekoren. Al meer dan van de herinnering alleen begin ik nu te genieten van de sporen van haar aanwezigheid in de gezellige leefruimte die wij er samen hebben geschapen. Ook de tuin hielp me de afgelopen weken. Vooral in het voorjaar genoot zij er van wanneer hij altijd op z’n mooist is. In de volkstuin, waar veel achterstand was ontstaan, was er na thuiskomst werk genoeg. Vriend Aaike heeft me grandioos geholpen om het grootste deel van die achterstand weg te werken. Aardappels, uien en dahlia’s zitten nu in de grond. Er is gezaaid en geplant. De eerste heerlijke raapstelen-stamp en de rabarber zijn gegeten. De eerder gezaaide spinazie in de kas is al geoogst  voor de diepvries. Kortom, ik begin ook daar mijn draai in het leven weer te vinden.

Ook op een ander punt gaat het leven verder. Het zal de lezers van het blog genoegzaam bekend zijn, dat Alice en ik verwoede kampeerders en daarenboven echte francofielen waren. Hoe daar een nieuwe vorm aan te geven, weet ik nog niet. Maar één stap is in ieder geval wel gezet: sinds 2 weken staat onze heerlijke Kipkompakt-caravan – 3,5 km van Suzanne en 10 km van Michiel verwijderd – aan de zuidgrens van Loon op Zand tijdelijk op een prachtige boerencamping annex paardenpension “de Kommer”. Konijntjes dartelen er vrolijk rond. Het zomerse weer had ik aardig mee. Ik ga er zeker niet permanent zitten, maar ik kan daar in ieder geval genieten van zowel de caravan als op zijn tijd van de nabijheid van de kinderen en kleinkinderen. Voorlopig biedt het Suzanne en Johan de gelegenheid om thuis te raken aan de caravan, waarin ze zijn geïnteresseerd. Of ze met Jules van 2 ½ jaar al aan gebruik toe zijn, kunnen ze nu uitproberen.

                                                               

Afsluitend kan ik zeggen dat het me ondanks alle verdriet Alice te missen niet slecht afgaat. Ik mis haar wel, maar ze inspireert me mijn leven van alle dag nieuwe vorm te geven. Ik begin daarenboven weer te genieten van de talloze sporen die ze me nagelaten heeft. Het meest nog van Michiel en Suzanne, de allerliefste sporen van haarzelf. Als ik de wat al te gemakkelijke vraag krijg: “Hoe is ‘t?” dan kan ik zeggen: “Goed”.

Met deze tekst heb ik afgelopen zaterdag in BNDeStem de vele mensen bedankt die met ons meeleefden bij de ziekte en het overlijden van Alice. Aan de mensen die bij haar behandeling en verzorging een grote rol hebben gespeeld heb ik persoonlijk mijn erkentelijkheid betoond. Ik heb bij huisarts, oncologen en verzorgsters ervaren hoezeer er een intense wisselwerking was geweest, waarbij de instelling van Alice bij haar ziekte ook hen kennelijk inspireerde tot een heel betrokken zorg. Ook allen die een onvergetelijke bijdrage in de herdenkingsdienst hebben gegeven, heb ik nog eens persoonlijk laten weten, hoe dankbaar onze kinderen en ik daarvoor zijn.

En dan gaat het leven verder. Stil is het in huis. Je mist haar stem, maar gaandeweg ontdekte ik in de stilte van het huis meer en meer, wat je echt mist. Ze was voor mij “mijn thuis” . Noud zei het in zijn tekst in de kerkdienst heel treffend : “Ze was er gewoon. Altijd.”

Na de geboorte van Michiel was ze gestopt met betaald werk. Maar “stil zitten” kon ze niet. Ze ondernam een leven lang van alles. Ze naaide als de beste, volgde allerlei cursussen, waar creatief werk uit voortkwam zoals bloemschikken, textiele werkvormen, hoedenmodiste, keramiek, boekbinden, patroontekenen. Ook was ze een tijdje assistent bij de VVD-gemeenteraadsfractie en 12 jaar secretaris bij de volkstuin. En je gelooft het of niet, maar de keerzijde was dat ze toch altijd voor mij en de kinderen thuis was na werk en school. Ze gaf ruimte voor mijn vaak rusteloze gedrevenheid om van alles en nog wat naast mijn werk buitenshuis te doen.  Maar zij was er altijd als ik thuis kwam. Ze was er gewoon. Altijd  “mijn thuis”! 40 Jaar lang mijn rustpunt.

En nu? Meer dan de stilte in huis, meer dan het missen daar van haar spraak en tegenspraak, mis ik haar om haar “thuis zijn”, om haar “er altijd zijn voor jou”, om daar die voor mij zo broodnodige rust te vinden bij haar. En vooral dat doet mij vreselijk verdriet.

Maar  het leven moet verder. Ik ben blij dat de lente me helpt om de draad van het leven weer op te vatten. Daar is genoeg te beleven en te doen. In het kasje op de volkstuin heb ik na haar dood spinazie en raapstelen gezaaid. Het groeit goed. In de achtertuin is het winterse beeld helemaal verdwenen. Haar keramieke vazen staan er rijk omgeven met violen, tulpen, hyacinten en blauwe druifjes. Goed voor me is het om nu voor een aantal dagen naar Noud en Peter op Madeira te gaan. Een hartelijke groet van mij en mijn lentebloemen voor Alice.    

      

Ik had me nooit kunnen voorstellen dat de “gouden randjes” die Alice ondanks alles aan haar vreselijke ziekte toch beleefde, nu zij overleden is, nu zo sterk ook mijn deel zijn geworden naast het verdriet om haar dood. En niet alleen voor mij, maar ook voor onze kinderen. De aanwezigheid van zovelen in de afscheidsdienst uit alle periodes van ons leven is als een warme deken over ons heen gekomen. De persoonlijke wijze waarop in de dienst Alice herdacht werd door vriend Jo Staps, voorganger in de dienst, broer Noud, buurman Henk, vriend Harrie en Christ, voorzitter van de Bommesee, waar Alice 12 jaar secretaris was, hebben ons diep geraakt. Liederen brachten tot uitdrukking wat we belangrijk voelden in ons leven. Het Adagio uit het klarinetconcert van Mozart, gespeeld door buurman Maarten, bracht mij terug bij de eerste herinnering aan ons wonen in Bergen op Zoom in ‘79, toen Maarten zijn examenstuk repeteerde voor het zomerse open raam. In talloze condoleancekaarten konden wij lezen hoezeer mensen na vaak een eerste aarzeling vanwege haar directheid in allerlei contacten haar waren gaan waarderen om haar eerlijke interesse voor mensen.

Dat alles neemt het verdriet om het verlies van haar niet weg. Maar zoals zij – met alle ellende die de vreselijke tumor in en aan haar lijf teweeg had gebracht – mentaal ongebroken bleef, zo moeten wij gesteund door warm meeleven van zoveel vrienden het leven weer kunnen hervatten. Trots op haar en dankbaar,  lieten we daarom in het crematorium het lied van Gerard van Maasakkers klinken: “ ‘n handvol vrienden – meer hoeft da nie te zijn – vur ‘t stikken van ‘ t lachen – vur ‘t stillen van de pijn”.

Het was een ongebruikelijke uitvaart. Geen hoogkerkelijk godzalig geprevel. Dat hoorde niet bij Alice. Maar woorden die er toe deden, recht uit het hart. Geen andere bloemen dan een bloemstuk op de kist door vriendin Nel gemaakt met viooltjes, bloeiend hout en 7 soorten groenten. Wel een inzameling voor het Daniel den Hoed familiehuis (opbrengst € 633.-), waar ik tot 2 keer toe geweldige gastvrijheid heb ervaren.  De teksten die tijdens de herdenkingsdienst zijn uitgesproken zijn nog eens terug te lezen via deze link.

Met Michiel en Nathalie, Sem en Noah, met  Suzanne en Johan met Jules, met Noud en Peter betreur ik haar dood, maar voel me ook gelukkig zo intens het einde van haar leven thuis te hebben kunnen beleven. Dankbaar zijn we dat dat kon mede door de tomeloze inzet en zorg van huisarts en de verzorgsters van de Thuiszorg. Alice gaf ons daarbij energie en dat zal ze ons blijven geven. Ik dank ieder die de afgelopen 17 maanden van haar ziekte met zoveel bloemen, kaarten, mails en telefoontjes ons hebben gesteund. En nu voor het overweldigend meeleven met haar dood en ons verdriet.

Een tekst uit een lied van Rowwen Hèze werd me toegestuurd, die ik je niet wil onthouden: 

“Soms is het beter iets moois te verliezen, dan dat ge het nooit hebt gehad”.

Toen zij in september 1967 op het schoolplein van de Doornbosschool in Breda mijn leven als nieuwe juf voor de eerste klas binnenstapte, had ik me niet durven indenken dat ik deze vrouw 2 jaar later het hof zou maken. Ruim 40 jaar hebben we elkaar in “goede en kwade dagen” vastgehouden. Nu zij lijfelijk uit mijn leven vertrokken is, zeg ik nog steeds: lief, ik hou van jou, á Dieu.

Alhoewel dankbaarheid en trots overheersen moet ik jullie met heel veel verdriet melden dat Alice dinsdag 22 februari aan het eind van de nacht is overleden.  Michiel, Suzanne en ik stonden aan haar zijde toen ze vredig insliep en de rust vond waar ze de laatste weken van haar lange pijnlijke strijd zo naar was gaan verlangen. We wisten dat we haar moesten laten gaan. Trots zijn we en vol bewondering voor de kracht waarmee ze haar steeds erger geworden ziekbed heeft ondergaan. Dit gevoel domineert boven de verslagenheid en het grote verdriet nu we haar in ons midden moeten missen.

Haar laatste weken waren zwaar maar hebben gelukkig tot aan de laatste dag gouden randjes gehad. Afgelopen zaterdag en zondag hebben Alice en ik nog een laatste klus geklaard. Een achterstand van 15 jaar in haar verzameling postzegels en eerstedagenveloppen hebben we samen weg kunnen werken. Ze was daar heel erg gelukkig mee. De buurjongen heeft het op een mooie manier vastgelegd.

We bereiden ons nu voor op het afscheid na een herdenkingsdienst, die zaterdag 26 februari om 13.30 uur in de Sint-Gertrudiskerk in onze stad zal plaats vinden. Met deze herdenkingsdienst willen we het geweldige leven vieren van mijn sterke vrouw, een lieve moeder voor Michiel, Suzanne, Nathalie en Johan, een liefhebbende oma voor Sem, Noah en Jules en een onvergetelijke zus voor Noud met Peter.